АРГАНІЗАЦЫЯ, АДКАЗНАЯ ЗА РАСПРАЦОЎКУ ПРАЕКТА РЭФОРМЫ:
Беларускі кангрэс дэмакратычных прафсаюзаў.
КАРОТКАЕ АПІСАННЕ
Скасаванне прымусовай працы — гэта міжнародны прававы працэс, накіраваны на поўную забарону любых формаў прымусовай або абавязковай працы.
Беларусь ратыфікавала дзве асноўныя канвенцыі МАП па гэтым пытанні: Канвенцыю 1930 г. аб прымусовай або абавязковай працы (№29) і Канвенцыю 1957 г. аб скасаванні прымусовай працы (№105). Пратакол 2014 г. да Канвенцыі №29 Беларусь не ратыфікавала.
Забарона прымусовай працы замацаваная ў арт. 41 Канстытуцыі Рэспублікі Беларусь, а таксама ў арт. 13 Працоўнага кодэкса.
Аднак у апошнія дзесяцігоддзі ў Беларусі назіраецца відавочная тэндэнцыя вяртання элементаў савецкай адміністрацыйна-каманднай сістэмы кіравання. Прымус да працы выкарыстоўваецца як інструмент кантролю над грамадствам. Асноўныя формы такога прымусу ўключаюць кантрактную сістэму найму, абавязковае размеркаванне выпускнікоў, прымусовыя суботнікі, “барацьбу з сацыяльным утрыманствам”, працу асуджаных без незалежнага кантролю, адміністрацыйныя і крымінальныя пакаранні, матываваныя палітычна. Гэтыя практыкі і нормы супярэчаць Канвенцыям МАП №29 і №105, Канстытуцыі Рэспублікі Беларусь і міжнародным стандартам у галіне забароны прымусовай працы і правоў чалавека на свабоду працы.
Рэформа накіравана на стварэнне ў Беларусі свабоднай, бяспечнай і справядлівай сістэмы працы, якая абапіраецца на добраахвотнасць, павагу да чалавечай годнасці і адказнасць дзяржавы перад грамадзянамі. Яна таксама павінна стварыць умовы для будучай інтэграцыі краіны ў міжнародную супольнасць на правах адказнага партнёра, які паважае правы чалавека.
ПРАБЛЕМЫ, НА РАШЭННЕ ЯКІХ НАКІРАВАНА РЭФОРМА
Рэформа павінна ліквідаваць наступствы сацыяльна-эканамічнай палітыкі апошніх дзесяцігоддзяў, калі прымаліся законы і рашэнні, што прадугледжвалі прымусовую або абавязковую працу ў розных сферах жыцця. Гэта прывяло да масавых парушэнняў асноўных правоў чалавека, у тым ліку права на свабодны выбар працы і на годную аплату.
Мэты і задачы рэформы
Галоўная мэта – поўная ліквідацыя ўсіх інстытуцыянальных і прававых формаў прымушэння да працы ў адміністрацыйных, палітычных, ваенных і эканамічных практыках, а таксама забеспячэнне права на свабодную працу без эксплуатацыі пад пагрозай пакарання.
Задачы:
Канстытуцыйна замацаваць забарону ўсіх формаў прымусовай і абавязковай працы.
Прывесці заканадаўства Беларусі ў адпаведнасць з формулёўкамі Канвенцый МАП аб забароне прымусовай працы.
Праблемныя зоны, якія патрабуюць рэформы:
– Праца асуджаных;
– Праца ваеннаслужачых;
– Адмена кантрактнай сістэмы;
– Адмена абавязковага размеркавання выпускнікоў;
– Грамадскія работы;
– Сацыяльнае ўтрыманства (дармаедства);
– Праца бацькоў, якія вяртаюць дзяржаве выдаткі на дзяцей;
– Праца ў ЛТП;
– Забарона мабілізацыйных формаў працы;
– Прымусовая праца як пакаранне;
– Аднаўленне супрацоўніцтва з МАП.
КРОКІ ПА РЭАЛІЗАЦЫІ РЭФОРМЫ
- Канстытуцыйна-прававое замацаванне забароны ўсіх формаў прымусовай працы.
Прапануецца ўнесці ў Канстытуцыю наступныя палажэнні:
“Любая форма прымусовай або абавязковай працы забараняецца”.
“Ніхто не можа быць прымушаны да працы, за выключэннем выпадкаў, прадугледжаных законам і міжнароднымі абавязацельствамі Беларусі”.
“Грамадзяне маюць права адмовіцца ад працы з маральных, рэлігійных або палітычных меркаванняў, калі яна ажыццяўляецца пад ціскам”.
- Прывядзенне заканадаўства Рэспублікі Беларусь у адпаведнасць з фармулёўкай Канвенцый МАП, якія забараняюць прымусовую працу
Забарона прымусовай працы ўтрымліваецца ў арт. 41 Канстытуцыі Беларусі, а таксама ў арт. 13 Працоўнага кодэкса.
У вызначэнні прымусовай працы, прыведзеным у ч. 2 арт. 13 Працоўнага кодэкса, выкарыстоўваюцца тэрміны “праца” і “работнік”, што не адпавядае больш шырокаму падыходу МАП — “праца або паслуга” “любога чалавека” у п. 1 арт. 2 Канвенцыі №29.
Абмежаваны падыход у частцы другой арт. 13 Працоўнага кодэкса абмяжоўвае сферу забароны прымусовай працы. У прыватнасці, згодна з літаральным тлумачэннем, забарона не распаўсюджваецца на беспрацоўных, іншых асоб, якія не маюць статусу работнікаў і выконваюць працу ў любой форме дзейнасці.
У ч. 3 арт. 13 Працоўнага кодэкса ўдакладняецца, што не лічыцца прымусовай працай. Што тычыцца працы асуджаных асоб пры выкананні судовых прыгавораў, умову аб тым, што “адпаведная асоба не павінна прызначацца або перадавацца ў распараджэнне прыватных асоб, кампаній або таварыстваў”, выключылі, што не адпавядае п. 2 арт. 2 Канвенцыі №29. У сувязі з гэтым Камітэт экспертаў МАП ужо рабіў заўвагі ў дачыненні да Беларусі ў 2015, 2017 і 2018 г. Патрэбна дапоўніць ч. 3 арт. 13 Працоўнага кодэкса ў адпаведнасці з п. 2 арт. 2 Канвенцыі №29, а таксама прывесці палажэнні КВК у адпаведнасць з ч. 3 арт. 13 Працоўнага кодэкса.
У ч. 3 арт. 13 Працоўнага кодэкса гаворыцца пра працу, “выкананне якой рэгулюецца заканадаўствам аб ваеннай службе і альтэрнатыўнай службе”. Дадатковае палажэнне ў п. 2 арт. 2 Канвенцыі №29, якое сцвярджае, што вызваленне распаўсюджваецца толькі на “працу выключна ваеннага характару”, было выключана. У 2015, 2017 і 2018 г. Камітэт экспертаў МАП звярнуў увагу на арт. 10 Закона № 100-З ад 4 студзеня 2010 г. “Аб статусе ваеннаслужачых”, які прадугледжвае магчымасць ускладання на іх выканання абавязкаў, не звязаных з ваеннай службай, у перыяд праходжання ваеннай службы ў выпадках, устаноўленых нарматыўнымі актамі.
Згодна з п.2 ч.3 арт. 13 Працоўнага кодэкса, праца, выкананая з-за “надзвычайных абставін”, не лічыцца прымусовай, хоць Працоўны кодэкс і не вызначае такія абставіны. Адсутнасць вызначэння надзвычайных абставін дазваляе ўключаць у іх звычайныя вытворчыя сітуацыі і абавязвае работнікаў выконваць працу, не ўказаную ў іх працоўным дагаворы, без іх згоды. Арт. 33, 34 Працоўнага кодэкса адносна часовых пераводаў без згоды работніка па вытворчых патрэбах і ў выпадку прастою, а таксама арт. 20 Працоўнага кодэкса, які дазваляе, у выпадках, прадугледжаных заканадаўчымі актамі, патрабаваць выканання працы, не прадугледжанай працоўным дагаворам, не адпавядаюць п. 1 і падпункту “d” п.2 арт.2 Канвенцыі №29.
Каб прывесці заканадаўства Беларусі ў адпаведнасць з фармулёўкай Канвенцый аб забароне прымусовай працы, неабходна:
- a) пашырыць паняцце прымусовай працы ў ч. 2 і 3 арт.13 Працоўнага кодэкса, каб яно прымянялася не толькі да работнікаў, якія знаходзяцца ў працоўных адносінах;
- b) унесці змены ў заканадаўчыя палажэнні і практыку, якія дазваляюць перадаваць зняволеных у распараджэнне прыватных асоб, і выключыць палажэнні, якія дазваляюць выкарыстанне працы зняволеных у карысць прыватных прадпрыемстваў без іх згоды і належнай аплаты;
- c) унесці змены ў арт.13 Працоўнага кодэкса, згодна з якімі прымусовая праца ваеннаслужачых можа выкарыстоўвацца толькі для выканання работ выключна ваеннага характару;
- d) унесці змены ў арт. 13 Працоўнага кодэкса, вызначыўшы, што надзвычайныя абставіны, якія дазваляюць прымусовую працу, павінны быць устаноўлены рашэннем Урада; унесці адпаведныя палажэнні ў Закон Рэспублікі Беларусь “Аб воінскім абавязку і ваеннай службе”.
- Скасаванне кантракнай сістэмы.
Закон ад 18 ліпеня 2019 г. уключыў у Працоўны кодэкс палажэнні часовага Указа №29 ад 26 ліпеня 1999 г. “Аб дадатковых мерах па ўдасканаленні працоўных адносін і ўмацаванні працоўнай і выканаўчай дысцыпліны”. Парламент і Канстытуцыйны суд Беларусі легітымавалі дваццацігадовую практыку часовага Указа №29, які прадстаўляў сабой беспрэцэдэнтнае ўвядзенне элементаў прымусовай працы ў заканадаўства аб працы (Раздзел 18-1 Працоўнага кодэкса).
Маштабы распаўсюду жыскрымінацыйнай кантрактнай формы найма можна вызначыць на падставе даных Нацыянальнага статыстычнага камітэта Беларусі па такім паказчыку прыстойнай працы, як “стабільнасць і бяспека працаўладкавання”. У дачыненні да кантрактнай сістэмы гэты паказчык гучыць як жорсткая іронія. У перыяд з 2016 па 2019 г. доля занятага насельніцтва (ва ўзросце 15–74 гадоў), якое працавала на падставе тэрміновага працоўнага дагавора (кантракта), у агульнай колькасці занятых гэтай узроставай групы, што працавалі на пасадах работнікаў, складала каля 90% (сітуацыя з таго часу не змянілася).
У кантэксце прымусовай працы першарадна важна тое, што работніку можа быць навязана кантрактная форма працаўладкавання замест працаўладкавання па пастаянным працоўным дагаворы. З 1999 г. работнікаў масава пераводзяць на кантрактную форму працаўладкавання без іх згоды, пад пагрозай звальнення паводле п.5 ч.2 арт.35 Працоўнага кодэкса, з выхадной дапамогай у памеры двухтыднёвай сярэдняй заработнай платы (ч.4 арт. 48 Працоўнага кодэкса) і без іншых гарантый. Пры прыёме на працу кандыдатаў пазбаўляюць права выбіраць форму працоўнага дагавора, і ўсе яны ўніверсальна наймаюцца на ўмовах кантракта. Змест кантракта, яго ўмовы і палажэнні аб працаўладкаванні насамрэч не вызначаюцца пагадненнем бакоў. Яшчэ адным сур’ёзным адхіленнем ад права чалавека на свабоду працы і элементам прымусовай працы з’яўляецца тое, што ў рамках дагаворнай сістэмы работнікі не маюць права падаць у адстаўку па ўласнай ініцыятыве (Арт. 40 Трудовага кодэкса на іх не распаўсюджваецца, і для рэалізацыі права на звальненне па ўласнай ініцыятыве паводле арт. 41 Трудовага кодэкса патрабуецца важкая прычына або факты парушэння працадаўцам заканадаўства аб працы, умоў калектыўнага дагавора ці дагавора, якія цяжка даказаць.
Палажэнні Раздзела 18.1 Працоўнага кодэкса не адпавядаюць п.1 арт. 1 Канвенцыі №29 і арт. 1 Канвенцыі №105 МАП.
Сістэма тэрмінвых пагадненняў, якая прымушае большасць работнікаў у Беларусі працаваць ва ўмовах, неспрыяльных для іх, павінна быць скасавана, а Раздзел 18-1 “Асаблівыя палажэнні, якія рэгулююць працаўладкаванне работнікаў, з якімі заключаюцца пагадненні” павінен быць выключаны з Працоўнага кодэкса. Пасля скасавання сістэмы пагадненняў у Працоўны кодэкс павінна быць унесена наступная норма:
“Працоўныя дагаворы з работнікамі, з якімі заключаны дагаворы, аўтаматычна пераўтвараюцца ў працоўныя дагаворы, заключаныя на нявызначаны тэрмін”.
Правілы арт. 40 Працоўнага кодэкса (спыненне дзеяння працоўнага дагавора па просьбе работніка) павінны быць распаўсюджаны на ўсе працоўныя дагаворы (як на нявызначаны тэрмін, так і на вызначаны), з адменай арт. 41 Працоўнага кодэкса.
- Размеркаванне
У п. 1 ст. 83 Кодэкса аб адукацыі Рэспублікі Беларусь сярод мэт размеркавання выпускніка на месца працы ўказаны патрэбы галін эканомікі і сацыяльнай сферы. Выпускнікі, якім месца працы прадастаўлена шляхам размеркавання, абавязаны адпрацаваць тэрміны абавязковай работы, устаноўленыя п. 3 арт. 83, п. 2 арт. 84 Кодэкса ў адпаведнасці са спецыяльным Палажэннем. Ускладанне на выпускнікоў, якія навучаліся за кошт бюджэту, абавязка працаваць па размеркаванні, а ў выпадку неадпрацоўкі, кампенсаваць дзяржаве сродкі, затрачаныя на іх падрыхтоўку, пазбаўленне іх права на звальненне па ўласным жаданні, выкарыстанне іх прымусовай працы для патрэб эканамічнага развіцця не адпавядае п. 1 арт. 2 Канвенцыі №29, п. b арт. 1 Канвенцыі №105.
Сістэма прымусовага размеркавання выпускнікоў, якія навучаліся за кошт бюджэту, з абавязковай працай у дзяржаўных структурах, падлягае скасаванню. Нормы, якія яе рэгулююць, павінны быць выключаны з Кодэкса аб адукацыі. Пастанова Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь №821 ад 22 чэрвеня 2011 г. “Аб некаторых пытаннях размеркавання, пераразмеркавання, накіравання на працу, далейшага накіравання на працу выпускнікоў, кампенсацыі дзяржаўных сродкаў, выдаткаваных на іх навучанне, і мэтавага навучання спецыялістаў, рабочых і служачых” падлягае адмене ў поўным аб’ёме.
Інстытут абавязковага размеркавання выпускнікоў дзяржаўных універсітэтаў надалей павінен прымяняцца толькі ў рамках сістэмы дзяржаўных стыпендый і мэтавай падрыхтоўкі спецыялістаў на аснове трохбаковых пагадненняў (паміж студэнтам, універсітэтам і заказчыкам).
- Грамадскія працы
Закон “Аб занятасці насельніцтва” у арт. 19 указвае на месячную норму ўдзелу беспрацоўных у грамадскіх работах. Невыкананне месячнай нормы без здавальняючых прычын цягне прыпыненне выплаты дапамогі па беспрацоўі на тэрмін да трох месяцаў (арт. 25 Закона аб занятасці насельніцтва; п. 9, 10 Палажэння аб парадку арганізацыі і ўмовах правядзення аплачываемых грамадскіх работ, зац. Пастановай Савета Міністраў ад 23.12.2006 №1716. Па сутнасці, адбываецца эканамічны прымус беспрацоўных да працы пад пагрозай пакарання. Палажэнне аб удзеле беспрацоўных у грамадскіх работах у частцы выканання іх абавязковай нормы, якое характарызуецца адсутнасцю добраахвотнасці, не адпавядаюць п. 1 арт. 1 Канвенцыі №29.
Інстытут аплачваемых грамадскіх работ неабходна зрабіць добраахвотным для беспрацоўных, стымулюючы іх да ўдзелу ў гэтых работах памерам заработнай платы, а не магчымымі санкцыямі за няўдзел.
- Сацыяльнае утрыманства
Палажэнні Указа №3 ад 2 красавіка 2015 г. “Аб прадухіленні сацыяльнага утрыманства” (далей Дэкрэт №3) і яго новая версія разглядаліся Камітэтам Міжнароднай канферэнцыі працы МАП у 2016, 2018 і 2019 гг. Ацэнкі і каментары экспертаў застаюцца актуальнымі. Унясенне змяненняў у Дэкрэт №3 адбылося на фоне актыўнага адхілення яго палажэнняў часткай грамадзянскай супольнасці. Дэкрэт №1 ад 25 студзеня 2018 г. “Аб садзейнічанні занятасці насельніцтва” (новая версія Дэкрэта №3) і Палажэнне аб парадку класіфікацыі працаздольных грамадзян як да не занятых у эканоміцы, зацв. Пастановай Савета Міністраў №239 ад 31 сакавіка 2018 г., прадугледжваюць рэгуляванне, характэрнае для прамога і ўскоснага прымусу да працы. Захоўваецца адсутнасць добраахвотнасці пры стымуляванні занятасці; выкарыстанне персанальных даных без згоды грамадзян; уключэння іх без згоды ў спісы “сацыяльных утрыманцаў”; неабходнасць прадстаўлення доказаў для выключэння са спісаў; немагчымасць азнаямлення з усімі нормамі Палажэння, частка з якіх прадугледжана для службовага карыстання; немагчымасць абскарджання рашэння камісіі; аплата камунальных паслуг па больш высокіх коштах; абмежаванне свабоды выбару ў статусе занятага і незанятага ў эканоміцы працаздольнага насельніцтва. Нормы Дэкрэта ад 25.01.2018 г. №1 “Аб садзейнічанні занятасці насельніцтва” не адпавядаюць п. 1 арт. 1 Канвенцыі №29.
Дэкрэт ад 25.01.2018 г. №1 “Аб садзейнічанні занятасці насельніцтва” і Палажэнне аб парадку аднясення працаздольных грамадзян да не занятых у эканоміцы, зацв. Пастановай Савета Міністраў ад 31.03.2018 №239 падлягаюць адмене ў поўным аб’ёме.
- Праца бацькоў, якія кампенсуюць дзяржаве выдаткі на выхаванне сваіх дзяцей
Прымусовая праца (уключаючы прымусовыя пераводы) асоб, якія кампенсуюць дзяржаве выдаткі на ўтрыманне дзяцей, накіраваных працадаўцам па рашэнні судоў і органаў па працы, занятасці і сацыяльнай абароне, прадугледжана ў ч.3 арт. 30 Працоўнага кодэкса. Указ Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь №18 ад 24 лістапада 2006 г. “Аб дадатковых мерах дзяржаўнай абароны дзяцей з нефункцыянальных сем’яў” (рэд. ад 23 лютага 2012 г.). Бацькі працаўладкоўваюцца па судовай пастанове, а не на падставе прыгавору суда; не прапануюць свае паслугі добраахвотна; не маюць права пакінуць працу, у тым ліку пад пагрозай крымінальнай адказнасці. Праца такіх асоб з’яўляецца прымусовай.
Дэкрэт Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь ад 24 лістапада 2006 г. №18 “Аб дадатковых мерах па дзяржаўнай абароне дзяцей у нядобранадзейных сем’ях” рэд. ад 23.02.2012 і ч. 3 арт. 30 ПК падлягаюць адмене.
- Праца ў лячэбна-працоўных прафілакторыях (ЛПП)
У адпаведнасці з Законам Рэспублікі Беларусь № 104-З ад 4 студзеня 2010 г. “Аб парадку і ўмовах накіравання грамадзян у медыцынскія і працоўныя прафілактычныя цэнтры і ўмовах знаходжання ў іх”, грамадзяне, якія пакутуюць на хранічны алкагалізм, наркатычнай залежнасці або злоўжывання псіхаактыўнымі рэчывамі, або якія вядуць антысацыяльны лад жыцця, могуць быць накіраваны ў медыцынска-працоўныя санаторыі па судоваму рашэнню і абавязаны працаваць у медыцынска-працоўных санаторыях і іншых арганізацыях, размешчаных на тэрыторыі гэтых санаторыяў.
Лячэбна-працоўныя прафілакторыі (ЛПП) на дадзены момант існуюць толькі ў Беларусі, Туркменістане і непрызнанай Прыднястроўскай Малдаўскай Рэспубліцы.
Тэрміны знаходжання ў ЛПП вельмі доўгія – ад 12 да 18 месяцаў. Умовы ўтрымання практычна не адрозніваюцца ад турэмнага зняволення; за адмову ад працы людзей могуць змясціць у карцэр (адзіночную камеру) на тэрмін да 10 дзён.
Праца асоб, якія не выказалі добраахвотнай згоды на знаходжанне ў ЛПП, адпавядае ўсім крытэрыям прымусовай працы (у тым ліку ўтрыманне ў ЛПП пад пагрозай гвалту). Гэтая праца не з’яўляецца выключэннем з паняцця прымусовай працы, паколькі яна не выконваецца на падставе судовага прысуду за злачынства.
Закон Рэспублікі Беларусь ад 4 студзеня 2010 г. № 104-З “Аб парадку і ўмовах накіравання грамадзян у медыцынскія і працоўныя прафілактычныя цэнтры і ўмовах знаходжання ў іх” (у рэд. ад 9 студзеня 2017 г.) будзе ануляваны ў цэлым, а ЛПП будуць скасаваныя.
- Забарона мабілізацыйных форм працы
Да мабілізацыйных формаў працы ў Беларусі можна аднесці найперш суботнікі, а таксама прымусовыя зборы, “дзяжурствы” па-за працоўнымі абавязкамі, накіраванні на сельскагаспадарчыя працы.
Афіцыйна суботнік – добраахвотная калектыўная праца, накіраваная на выкананне якой-небудзь грамадска карыснай працы.
Арганізацыя правядзення суботніка можа здзяйсняцца на розных узроўнях. Так, можна вылучыць рэспубліканскі, абласны, мясцовы ўзроўні. Ініцыяваць правядзенне суботнікаў могуць дзяржаўныя органы ўлады і кіравання, арганізацыі, працоўныя калектывы, асобныя грамадзяне. Рашэнне аб правядзенні рэспубліканскага суботніка прымае Савет Міністраў, мясцовых суботнікаў – мясцовыя органы ўлады.
Арганізацыя правядзення суботніка ў асобнай арганізацыі можа праводзіцца як у падтрымку рашэння органаў дзяржаўнага кіравання і ўлады, так і па самастойнай ініцыятыве яе адміністрацыі і працоўнага калектыву.
Ініцыятыва і рашэнні, якія зыходзяць ад уладаў, не маюць дачынення да добраахвотнасці.
Насамрэч суботнікі, як і іншыя формы мабілізацыйнай працы, якія захаваліся з сацыялістычных часоў, з’яўляюцца эксплуатацыяй бясплатнай працы ўсяго працаздольнага насельніцтва краіны. Людзі называюць іх добраахвотна – прымусовымі. Няўдзел у суботніку можа прывесці да негатыўных наступстваў на працоўным месцы.
Гэтыя формы прымусовай працы павінны быць забаронены, а іх ініцыяванне выключана з кампетэнцыі органаў улады і працадаўцаў.
- Прымусовая праца як пакаранне
Камітэт экспертаў МАП у 2017 г. у дачыненні да выканання Канвенцыі №105 адзначаў, што парушэнне нормаў Закона №114-3 “Аб масавых мерапрыемствах у Рэспубліцы Беларусь”, цягне прымяненне санкцый, у тым ліку, звязаных з абавязковымі працамі. Камітэт выказваў сваю занепакоенасць нязменнымі законамі, якія крыміналізуюць незарэгістраваную або несанкцыянаваную грамадскую дзейнасць, што можа прывесці да прымусовых работ у якасці пакарання за мірнае выказванне поглядаў або апазіцыю да існуючай палітычнай, сацыяльнай і эканамічнай сістэмы. Змяненні, унесеныя Законам ад 24 мая 2021 г. нумар 108-З у Закон “Аб масавых мерапрыемствах”, а таксама змяненні, унесеныя ў Крымінальны кодэкс Рэспублікі Беларусь Законам ад 26 мая 2021 г. нумар 112-З “Аб змяненні кодэксаў па пытаннях крымінальнай адказнасці” пагоршылі сітуацыю з крыміналізацыяй незарэгістраванай альбо несанкцыянаванай грамадскай дзейнасці. За некаторыя адміністрацыйныя правіннасці, у тым ліку за парушэнне парадку арганізацыі правядзення масавых мерапрыемстваў і ўдзел у іх, прадугледжана крымінальная адказнасць.
Арт. 397 ПК прадугледжвае для ўдзельнікаў забастоўкі, прызнанай судом незаконнай, не толькі дысцыплінарную, але і іншую адказнасць (у прыватнасці, арт. 310 і 342 КК). Да такой адказнасці могуць быць прыцягнуты ўдзельнікі і ў тым выпадку, калі яны спынілі забастоўку пасля рашэння суда, што павінна разглядацца як прымусовая праца ў якасці адказнасці за правядзенне забастовак, якая супярэчыць Канвенцыі №105.
З улікам ч. 1 арт. 50, ч. 1 арт. 98 Крымінальна-выканаўчага кодэкса Рэспублікі Беларусь (УВК), гэта можа прывесці да прымусовых работ у якасці крымінальнага пакарання за мірнае выказванне поглядаў, што не адпавядае п. 1 арт. 1 Канвенцыі №29, п. “а” і “d” арт. 1 Канвенцыі №105.
Санкцыі ў форме прымусовай працы за ўдзел у мірных акцыях і выказванне палітычных поглядаў ці поглядаў, якія супярэчаць існуючай палітычнай, сацыяльнай ці эканамічнай сістэме, а таксама санкцыі з прымяненнем прымусовай працы за парушэнне працоўнай дысцыпліны і санкцыі з прымяненнем прымусовай працы ў якасці пакарання за ўдзел у забастоўках павінны быць адменены.
- Аднаўленне супрацоўніцтва з МАП
Беларусь павінна ў доўгатэрміновай перспектыве аднавіць супрацоўніцтва з МАП, прыняць удзел у рэгіянальных ініцыятывах па барацьбе з эксплуатацыяй працы і атрымаць тэхнічную і кансультацыйную дапамогу з мэтай прывядзення свайго заканадаўства і практыкі правапрымянення ў адпаведнасць з міжнароднымі працоўнымі стандартамі, у тым ліку ў галіне забароны ўсіх форм прымусовай працы.
ОРГАНЫ ПРЫНЯЦЦЯ РАШЭННЯЎ:
Парламент, Прэзідэнт, Савет міністраў.
НАРМАТЫЎНА-ПРАВАВЫЯ АКТЫ
Змяненне:
Канстытуцыя Рэспублікі Беларусь
Працоўны кодэкс Рэспублікі Беларусь ад 26 ліпеня 1999 г. №25-З (са змяненнямі ад 8 ліпеня 2024 г.).
Кодэкс аб адміністрацыйных правапарушэннях №365-3 (са змяненнямі ад 22 красавіка 2024 г.)
Грамадзянскі кодэкс
Кодэкс аб адукацыі
Крымінальна-выканаўчы кодэкс
Закон Рэспублікі Беларусь ад 15 чэрвеня 2006 г. № 125-З “Аб занятасці насельніцтва Рэспублікі Беларусь”.
Закон Рэспублікі Беларусь “Аб воінскім абавязку і воінскай службе”;
Закон № 100-З ад 4 студзеня 2010 г. “Аб статусе ваеннаслужачых”
Закон № 114-3 “Аб масавых мерапрыемствах у Рэспубліцы Беларусь”.
Скасаванне:
Указ Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь №29 ад 26 ліпеня 1999 г.
Указ №5 “Аб узмацненні патрабаванняў да кіруючых кадраў і работнікаў арганізацый”.
Указ №1 ад 25 студзеня 2018 г. “Аб садзейнічанні занятасці насельніцтва”
Указ Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь №18 ад 24 лістапада 2006 г. “Аб дадатковых мерах дзяржаўнай абароны дзяцей у нефункцыянальных сем’ях” са змяненнямі ад 23 лютага 2012 г. і Закон Рэспублікі Беларусь ад 4 студзеня 2010 г. №104-З “Аб парадку і ўмовах накіравання грамадзян у медыцынскія і працоўныя санаторыі і ўмовах іх знаходжання ў іх” (з унясеннем змяненняў 9 студзеня 2017 г.
Пастанова Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь №821 ад 22 чэрвеня 2011 г. “Аб некаторых пытаннях размеркавання, пераразмеркавання, накіравання на працу, далейшага накіравання на працу выпускнікоў, кампенсацыі дзяржаўных сродкаў, выдаткаваных на іх навучанне і мэтавую падрыхтоўку спецыялістаў, рабочых і служачых” (з улікам змен ад 12 ліпеня 2018 г.) Пастанова Савета Міністраў Рэспублікі Беларусь № 239 ад 31 сакавіка 2018 г. “Аб зацвярджэнні Палажэння аб парадку класіфікацыі працаздольных грамадзян як беспрацоўных, стварэння і вядзення банка даных працаздольных грамадзян, якія з’яўляюцца беспрацоўнымі, уключаючы ўзаемадзеянне дзяржаўных органаў і арганізацый у гэтай мэце”.
