АРГАНІЗАЦЫЯ, АДКАЗНАЯ ЗА ПРАЕКТ КАНЦЭПЦЫІ:
Партыя БНФ.
КАРОТКАЕ АПІСАННЕ КАНЦЭПЦЫІ:
Кодэкс аб культуры 2016 года зрабіў прававое рэгуляванне ў сферы культуры больш сістэмным, але пакінуў шмат прабелаў і супярэчнасцяў. Прапанавана двухэтапная рэформа:
- Кароткатэрміновыя змены — удакладненне паўнамоцтваў Міністэрства культуры, увядзенне адказнасці мясцовых уладаў, перадача ключавых функцый у сферы аховы спадчыны на нацыянальны ўзровень, дакладныя крытэры для рэстаўрацыі, зон аховы і пазбаўлення статусу аб’ектаў.
- Стратэгічныя рэформы — стварэнне Дзяржаўнай інспекцыі па ахове спадчыны, распрацоўка тэхнічных кодэксаў, пашырэнне ўдзелу грамадскасці, выкарыстанне ГІС-тэхналогій.
АСНОЎНЫЯ МЭТЫ/ЗАДАЧЫ РЭФОРМЫ:
Мэта — падрыхтаваць прававую базу да дэмакратычных умоў і абараніць культурную спадчыну ад разбурэння і манапалізацыі.
ПРАБЛЕМЫ, НА РАШЭННЕ ЯКІХ НАКІРАВАНАЯ РЭФОРМА:
Пасля прыняцця ў 2016 годзе Кодэкса аб культуры прававое рэгуляванне ў сферы культуры набыло больш структураваны і дэталёвы характар. Адначасова з прыняццем гэтага вялікага і дэталёвага дакумента выявіліся шматлікія недапрацоўкі, неадпаведнасці і прагалы, што патрабуюць далейшай работы для ўдасканалення як Кодэкса, так і падзаконных актаў, якія мусяць узнікнуць як працяг вышэйшага дакумента. Таксама варта памятаць, што на Кодэкс мела вялікі ўплыў палітычная атмасфера, у якой існуе цяперашняя Беларусь. Такім чынам, асобныя артыкулы і пункты Кодэкса ў будучыні маюць быць ацэненыя з пункту гледжання адпаведнасці іх Канстытуцыі, што будзе дзейнічаць у дэмакратычнай Беларусі. Пасля экспертызы асобныя артыкулы Кодэкса, якія пярэчаць Канстытуцыі дэмакратычнай Беларусі і звужаюць магчымасці для мастацкай творчасці, а таксама абмяжоўваюць права на ўдзел у культурным жыцці грамадзян Беларусі, маюць быць выключаныя або пераасэнсаваныя ў адпаведнасці з патрабаваннямі дэмакратызацыі грамадска-палітычнага жыцця краіны. Адпаведна, да моманту, пакуль адбудзецца прыняцце новай Канстытуцыі і будзе распрацаваная новая палітыка ў сферы культуры, будзе дзейнічаць Кодэкс аб культуры ад 20 ліпеня 2016 г., які, тым не менш, будзе патрабаваць шэрагу лакальных змен для паляпшэння яго функцыянавання на пераходны перыяд. Таму гэтая Прапанова для рэфармавання Кодэкса аб культуры будзе дзяліць у часе рэформы на два этапы.
Першая частка абазначыць вузкія і лакальныя месцы рэфармавання дзейнага заканадаўства на пераходны перыяд, а другая частка прапаноў збярэ ў сабе тэзісы, якія могуць у будучыні вызначаць агульны кірунак рэфармавання заканадаўства. Прапановы сваім сэнсам могуць моцна паўплываць на структуру новага Кодэкса аж да сітуацыі, калі спатрэбіцца вельмі глыбока перапрацаваць Кодэкс аб культуры ад 20 ліпеня 2016 г., таму укладальнікі гэтай Прапановы не ставяць за мэту адразу прадбачыць усе нюансы і дэталі будучага дакумента, але намагаюцца задаць агульны вектар будучых змен.
АНАЛІЗ АРТЫКУЛАЎ КОДЭКСА АБ КУЛЬТУРЫ
І. Першачарговы пакет змен у дзейны Кодэкс аб культуры ад 20 ліпеня 2016 года.
Перыяд рэалізацыі: да 6 месяцаў з моманту пачатку функцыянавання дэмакратычнага Парламента. Ініцыюецца і прымаецца Парламентам.
Артыкул 13
Гэты артыкул вызначае паўнамоцтвы Міністэрства культуры ў сферы культуры. Сярод іншага прадугледжаныя паўнамоцтвы для арганізацыі і спрыяння захадам у ахове гістарычна-культурнай і археалагічнай спадчыны. У гэты пункт прапануецца дадаць права Міністэрству культуры спыняць правядзення рэстаўрацыйных работ на аб’ектах са спіса гістарычна-культурнай спадчыны ў выпадку іх адхілення ад зацверджаных праектам рэстаўрацыйных методык. Гэтыя змены дазволяць больш пільна рэагаваць на парушэнне заканадаўства, унікаць разбурэння і змяненне помнікаў у выніку неабгрунтаваных дзеянняў уласнікаў або выканаўцаў. Таксама трэба замацаваць за спецыялістамі Міністэрства культуры права распачынаць і весці адміністрацыйны працэс у выпадку невыканання ўласнікам і выканаўцамі заканадаўства ў сферы аховы гістарычна-культурнай спадчыны, бо на сённяшні дзень такое права замацаванае за мясцовымі органамі ўлады, якія ў большасці выпадкаў не маюць у сваім штаце спецыялістаў, што могуць кампетэнтна рэагаваць на парушэнні заканадаўства.
Артыкул 89
Прадугледзець адказнасць службовых асоб мясцовых выканаўчых і распарадчых органаў за нясвоечасовае выкананне сваіх абавязкаў у выпадку прафесійнага альбо выпадковага выяўлення культурнай каштоўнасці, якой можа быць нададзены статус гістарычна-культурнай каштоўнасці, калі ў адпаведныя органы была пададзеная пісьмовая інфармацыя аб выяўленні адпаведнага аб’екта. Цяперашняя практыка дазваляе беспакарана ігнараваць і марудзіць з адказам на пісьмовыя звароты аб выяўленых патэнцыйных гістарычна-культурных каштоўнасцях, што ставіць гэтыя аб’екты ў рызыкоўнае становішча, можа прычыніцца да іх разбурэння альбо знішчэння.
Артыкул 90
Гэты артыкул рэгулюе парадак унясення прапаноў аб наданні статуса гiстарычна-культурнай каштоўнасцi. На сённяшні дзень Кодэкс прадугледжвае самастойнасць мясцовых выканаўчых і распарадчых органаў у пытанні ўнясення прапановы аб наданні статуса гістарычна-культурнай каштоўнасці. Адначасова заканадаўства ў сферы аховы спадчыны і мясцовага самакіравання ўскладае адказнасць на мясцовыя органы ўлады за належны стан аб’ектаў гістарычна-культурнай спадчыны; такім чынам мясцовыя органы часта не зацікаўленыя ініцыяваць працэс унясення аб’ектаў гістарычна-культурнай спадчыны ў спіс, каб надалей не абцяжарваць сябе адказнасцю догляду гэтых аб’ектаў. Таму варта паўнамоцтвы для ўнясення прапаноў аб наданні статуса гістарычна-культурнай каштоўнасці замацаваць за Міністэрствам культуры, музейнымі ўстановамі, навукова-даследчымі ўстановамі, профільнымі грамадскімі арганізацыямі і ўстановамі, а таксама за грамадзянамі Беларусі. Пры гэтым прапанова мае быць складзеная згодна з адпаведнай формай, якая мае быць у агульным доступе.
Артыкул 93
“Наданне культурнай каштоўнасці статусу гiстарычна-культурнай каштоўнасцi, наступствы надання (ненадання) культурнай каштоўнасці статусу гістарычна-культурнай каштоўнасці” прадугледжвае разгляд прапаноў аб наданні культурным каштоўнасцям статусу гiстарычна-культурнай каштоўнасцi мясцовымі выканаўчымі і распарадчымі органамі абласнога тэрытарыяльнага ўзроўню – у дачыненні да матэрыяльнай культурнай каштоўнасці, якая мае значнасць для асобнага рэгіёна, на тэрыторыі якога яна знаходзіцца, а Міністэрствам культуры толькі ў дачыненні да іншых культурных каштоўнасцяў. З прычыны, сфармуляванай ў папярэднім абзацы, абласныя тэрытарыяльныя органы не зацікаўленыя ў павелічэнні Дзяржаўнага спіса гістарычна-культурных каштоўнасцяў Рэспублікі Беларусь, што пацвярджаецца практыкай – з моманту ўваходу ў дзеянне Кодэкса аб культуры значна скарацілася колькасць нерухомых матэрыяльных аб’ектаў, якія атрымалі статус гістарычна-культурнай каштоўнасці. Таму прапануецца перадаць паўнамоцтвы надання статуса гістарычна-культурнай каштоўнасці на ўзровень Міністэрства культуры.
Артыкул 94
“Пазбаўленне матэрыяльнай гістарычна-культурнай каштоўнасці статусу гiстарычна-культурнай каштоўнасцi” не мае дакладна сфармуляваных крытэраў і механізмаў, згодна з якімі адбываецца вызначэнне страт каштоўнасцямі адметных духоўных, мастацкіх і (або) дакументальных вартасцяў, якiя абумовiлi наданне ім статусу гiстарычна-культурнай каштоўнасцi, у тым ліку ў выніку ўздзеяння фактараў прыроднага або антрапагеннага паходжання, і немагчымасці навукова абгрунтаванага аднаўлення матэрыяльнай гістарычна-культурнай каштоўнасці. Таксама няма крытэраў, згодна з якімі Беларускай рэспубліканскай навукова-метадычнай Радай у пытаннях гістарычна-культурнай спадчыны пры Міністэрстве культуры Беларусі прымаецца пастанова аб немагчымасці навукова абгрунтаванага аднаўлення матэрыяльнай гістарычнай культурнай каштоўнасці. Гэтыя прагалы могуць выклікаць суб’ектыўны падыход да разгляду пытанняў аб пазбаўленні статуса гістарычна-культурнай каштоўнасці і ствараюць грунт для магчымых карупцыйных працэсаў у гэтай сферы. Адпаведны артыкул патрабуе дапрацоўвання, з вызначэннем дакладнага пераліку крытэраў, паводле якіх Беларуская рэспубліканская навукова-метадычная Рада ў пытаннях гістарычна-культурнай спадчыны пры Міністэрстве культуры Беларусі можа прыняць пастанову аб пазбаўленні матэрыяльнай гістарычна-культурнай каштоўнасці статусу гістарычна-культурнай каштоўнасці.
Артыкул 100
“Пашпарт матэрыяльнай гістарычна-культурнай каштоўнасцi” прадугледжвае, што пашпарт матэрыяльнай гістарычна-культурнай каштоўнасці складаецца навуковымi арганізацыямі, музеямі, а таксама праектнымi арганiзацыямi, якiя ажыццяўляюць распрацоўванне навукова-праектнай дакументацыі на выкананне рамонтна-рэстаўрацыйных работ на матэрыяльных гiстарычна-культурных каштоўнасцях, у штаце якіх працуюць спецыялісты з досведам работы ў ахове гісторыка-культурнай спадчыны не менш за два гады, чым выключае з працэсу распрацоўвання пашпартоў грамадскімі аб’яднаннямі, якія згодна са статутнай дзейнасцю займаюцца аховай, вывучэннем і папулярызацыяй культурнай спадчыны і маюць кваліфікаваных спецыялістаў у гэтай сферы сярод сваіх чальцоў, і таксама незалежных спецыялістаў, як фізічных асоб, так і індывідуальных прадпрымальнікаў, што ў сваю чаргу стварае варункі для пратэкцыянізму з боку органаў дзяржаўнага кіравання, тэрытарыяльных выканаўчых і распарадчых органаў у дачыненні да шэрагу ўстаноў і арганізацый, а гэта ставіць пад пагрозу асноўныя прынцыпы антыманапольнай палітыкі.
Артыкул 105
“Зоны аховы нерухомых матэрыяльных гiстарычна-культурных каштоўнасцяў” не маюць нормаў або дадаткова не падмацаваныя адпаведнымі нарматыўна-прававымі альбо тэхнічнымі нарматыўна-прававымі актамі, што рэгулююць склад, парадак і методыку распрацоўвання ды крытэры, паводле якіх адбываецца ўзгадненне праектаў зон аховы, што прычыняецца да суб’ектыўнага падыходу да выканання праектаў з боку праектных арганізацый і суб’ектыўнай ацэнкі з боку ўзгадняльнага органа – Міністэрства культуры Беларусі.
Артыкул 109
“Змяненне матэрыяльных гістарычна-культурных каштоўнасцяў” не змяшчае крытэраў, згодна з якімі Беларускай рэспубліканскай навукова-метадычнай радай у пытаннях гістарычна-культурнай спадчыны пры Міністэрстве Рэспублікі Беларусь прымаюцца пастановы аб прызнаннi змянення матэрыяльнай гiстарычна-культурнай каштоўнасці навукова абгрунтаванай або навукова неабгрунтаванай, што стварае перадумовы да суб’ектыўных падыходаў пры прыняцці пастаноў. Не прадугледжаны механізм аспрэчвання пастаноў Навукова-метадычнай рады праз судовыя органы, бо на сённяшні дзень адзіны судовы прэцэдэнт зайшоў у нявыкрутку ў сувязі з тым, што суд прыняў за канчатковую пастанову Навукова-метадычнай рады, а сябе некампетэнтным у пытаннях заканадаўства, у тым ліку з прычыны адсутнасці распрацаваных і прынятых падзаконных нарматыўна-прававых актаў, у тым ліку Тэхнічнага кодэкса ўсталяваных практык.
Артыкул 112
“Навукова-даследчыя работы, што выконваюцца на матэрыяльных гiстарычна-культурных каштоўнасцях пры распрацоўванні навукова-праектнай дакументацыі на выкананне рамонтна-рэстаўрацыйных работ на матэрыяльных гістарычна-культурных каштоўнасцях, якая не змяшчае нормаў або не падмацаваная іншымі нарматыўна-прававымі альбо тэхнічнымі нарматыўна-прававымі дакументамі, у якіх прапісваецца склад, парадак і методыка распрацоўвання гэтых работ, не прадугледжаныя нормы абавязковай рэваларызацыі нерухомых матэрыяльных гістарычна-культурных каштоўнасцяў, аб выніках даследаванняў, якімі павінны з’яўляцца гістарычна-архітэктурныя апорныя планы і варыянты графічных рэканструкцый нерухомых матэрыяльных гістарычна-культурных каштоўнасцяў, што мае быць пакладзена ў падмурак прыняцця праектных пастаноў. Адсутнасць гэтых нормаў спараджае фармальны падыход да выканання вышэйназванага тыпу работ проста як да неабходнага раздзелу праектнай дакументацыі, а не як да падставовага матэрыялу для прыняцця праектных пастаноў, і ў выніку — да суб’ектыўных і фармальных падыходаў пры ўзгадненні навукова-праектнай дакументацыі.
Артыкул 113
“Праектныя работы, якiя выконваюцца на матэрыяльных гістарычна-культурных каштоўнасцях” не змяшчае нормаў або не падмацаваны адпаведнымі нарматыўна-прававымі або тэхнічнымі нарматыўна-прававымі актамі, якія рэгулююць склад, парадак распрацоўвання, методыку распрацоўвання і крытэры, паводле якіх адбываецца ўзгадненне праетаў зон аховы, што прычыняецца да суб’ектыўнага падыходу ў выкананні праектаў з боку праектных арганізацый і суб’ектыўнай ацэнкі з боку ўзгадняльнага органа – Міністэрства культуры Беларусі.
Артыкул 114
“Рамонтна-рэстаўрацыйныя ды іншыя работы, якiя выконваюцца на матэрыяльных гістарычна-культурных каштоўнасцях” проста пералічвае тыпы работ, дае ім вызначэнні, што часцяком разыходзяцца з нормамі ТКП, якія рэгламентуюць архітэктурную, горадабудаўнічую і будаўнічую дзейнасць, чым часцяком правакуюць перспектыўныя канфлікты паміж выкананнем нормаў Кодэкса аб культуры і нормаў, якія прадугледжаныя тэхнічнымі дакументамі.
Артыкул 117
“Пасведчанне на кіраўніцтва распрацоўваннем навукова-праектнай дакументацыі на выкананне рамонтна-рэстаўрацыйных работ на матэрыяльных гістарычна-культурных каштоўнасцях” прадугледжвае, што да атэстацыі на права атрымання пасведчання дапускаюцца прэтэндэнты, што маюць вышэйшую адукацыю ў сферы архітэктуры і будаўніцтва, чым выключаюць з сферы дзейнасці спецыялістаў іншых спецыяльнасцяў згодна з кваліфікацыяй (дызайнераў, мастакоў, скульптараў, гісторыкаў, мастацтвазнаўцаў і г.д.), якія маюць багаты і неацэнны досведу працы з нерухомымі і рухомымі матэрыяльнымі гістарычна-культурнымі каштоўнасцямі. Як прыклад, гэтая прававая практыка выключыла ад моманту ўвядзення ў дзеянне Кодэкса аб культуры Рэспублікі Беларусь са сферы навуковага кіраўніцтва плеяду выдатных праектантаў з кваліфікацыяй паводле дыплому дызайнераў, гісторыкаў архітэктуры, рэстаўратараў-манументалістаў і г.д.
Артыкул 119
“Узгадненне навукова-праектнай дакументацыi на выкананне рамонтна-рэстаўрацыйных работ на матэрыяльных гістарычна-культурных каштоўнасцях” не змяшчае крытэраў, згодна з якімі ўзгадняецца або не ўзгадняецца дакументацыя, што стварае варункі суб’ектыўнага прыняцця пастаноў для ўзгаднення або неўзгаднення навукова-праектнай дакументацыі. Не прадугледжаная адказнасць супрацоўнікаў Міністэрства культуры Беларусі за зрыў пастаўленых тэрмінаў для ўзгаднення дакументацыі і за выдачу неабгрунтаваных высноў, якія пярэчаць нарматыўна-прававым і тэхнічным нарматыўна-прававым дакументам, прычыняюць неабгрунтаваную фінансавую шкоду ўласніку гістарычна-культурнай каштоўнасці. Не прадугледжаныя механізмы для аспрэчвання высноў Міністэрства культуры Беларусі ў навукова-праектнай дакументацыі.
П.3 арт.124 забараняе продаж, абмен, заклад артэфактаў з пэўнымі выняткамі, але не пазначаны механізм надыходу адказнасці за парушэнне гэтага пункта. У п.3.2 арт.124 згаданы Рэестр археалагічных артэфактаў, які павінен весціся Нацыянальнай акадэміяй навук Беларусі, пры тым сутнасць самога дакумента, яго форма, прававы статус, правілы вядзення не вызначаныя.
П.2 арт.125 прадугледжвае вядзенне Нацыянальнай акадэміяй навук Беларусі Рэестра археалагічных аб’ектаў, але пры больш-менш зразумелым тлумачэнні механізма паведамлення пра выяўленыя аб’екты няма вызначэння прававога статусу дакумента, яго формы, правіл вядзення, няма таго, што не прадугледжанае і для Рэестра археалагічных артэфактаў, які замацаваны як дакумент п.3.2 арт.124 Кодэкса.
П.4 арт.126 фармулюе тыпы археалагічных работ. Сярод тыпаў археалагічных даследаванняў няма абавязковай археалагічнай экспертызы перад правядзеннем земляных і будаўніча-мантажных работ для прэвентыўнага выяўлення на аб’ектах перспектыўных работ раней невядомых археалагічных аб’ектаў. П.4.3. гэтага артыкула сфармуляваны такім чынам, што археалагічным наглядам можна замяніць поўнавартасныя археалагічныя даследаванні, што часцяком прычынялася і прычыняецца да знішчэння культурнага пласта без належнай фіксацыі і страты вялікай колькасці археалагічных артэфактаў.
Артыкул 127
Рэгулюе выдачу дазволаў на правядзенне археалагічных даследаванняў, але не рэгулюе сістэму ўкладання пагадненняў паміж замоўцам на выкананне археалагічных работ і выканаўцам. У гэты момант існуе практыка па-за межамі нарматыўна-прававых дакументаў аб абавязковым укладанні пагаднення паміж замоўцам і Інстытутам гісторыі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі, як выканаўцам, што стварае, як паказвае практыка, манаполію і прычыняе шкоду ахове археалагічных аб’ектаў праз досыць павольнае укладанне пагадненняў, і, як вынік, да пачатку выканання земляных і будаўніча-мантажных работ без комплексу захадаў для даследавання і захавання археалагічнага аб’екта.
Артыкул 128
У дадзеным артыкуле не вызначаны склад, парадак, рэгламент дзейнасці абласных (Менскай гарадской) археалагічных камісій, парадак прадстаўлення выпадкова выяўленых артэфактаў на разгляд вышэйназваных камісій. П.6 артыкула, які прадугледжвае абскарджванне пастаноў археалагічных камісій праз суд невыканальны ў сувязі з тым, што ў цывільным і цывільна-працэсуальным праве няма механізмаў судовага абскарджвання пастаноў навукова-метадычных дарадчых органаў.
У арт. 129 няма пункту абавязковага правядзення ў поўным аб’ёме археалагічных даследаванняў перад выкананнем усіх земляных альбо будаўніча-мантажных работ на аб’ектах археалогіі або ў зонах іх аховы. П.3 артыкула 129 выключае з працэсу распрацоўвання комплексу захадаў для аховы археалагічных аб’ектаў вышэйшыя навучальныя ўстановы і грамадскія аб’яднанні, статутам якіх прадугледжанае вывучэнне, захаванне і папулярызацыя гістарычна-культурнай спадчыны, гэтыя дзеянні, згодна з п.3, могуць праводзіць толькі навуковыя арганізацыі і музеі.
У арт.130 няма нормы аб забароне правядзення работ на аб’ектах і помніках археалогіі без правядзення на іх ў поўным аб’ёме археалагічных даследаванняў. Няма пункту пра зоны аховы археалагічных аб’ектаў, парадак і методыку іх распрацоўвання і зацвярджэння. Няма нормы пра абавязковае ўнясенне меж археалагічных аб’ектаў і помнікаў і меж зон іх аховы на землеўпарадкавальныя карты або для іх уключэння ў горадабудаўнічую дакументацыю.
КРОКІ ПА РЭАЛІЗАЦЫІ РЭФОРМЫ
1.Стварэнне Дзяржаўнай інспекцыі для аховы гістарычна-культурнай спадчыны. Інспекцыя – гэта асобная служба, падпарадкаваная Міністэрству культуры Беларусі альбо Радзе міністраў. У сферы адказнасці інспекцыі маюць быць:
– асочванне выканання заканадаўства аб ахове гістарычна-культурнай спадчыны на аб’ектах, унесеных у Дзяржаўны спіс гістарычна-культурных каштоўнасцяў Беларусі (далей – “Спіс”);
– асочваць своечасовасць падпісання ахоўных абавязанняў уласнікамі аб’ектаў са Спісу і выканання пунктаў пагаднення;
– асочванне выканання ўласнікамі нерухомых ГКК заканадаўства ў сферы праектавання і рэстаўрацыі архітэктурных помнікаў, правілаў выканання работ на тэрыторыі археалагічных аб’ектаў і іх зон аховы;
– асочванне своечасовасці распрацоўвання і абнаўлення пашпартоў ГКК, распрацоўвання праектаў зон аховы, а таксама выканання рэгламентаў, прапісаных у адпаведных дакументах;
– асочванне выканання заканадаўства на могілках, якія маюць статус гістарычна-мемарыяльнага пахавання, вайсковых пахаванняў і пахаваннях ахвяр войнаў;
– рабіць захады для своечасовай ацэнкі і аховы аб’ектаў, якія маюць прыкметы ГКК, для ўнясення іх у Спіс.
– ажыццяўляць нагляд на месцах баявой і вайсковай славы з мэтай недапушчэння іх разбурэння і незаконных дзеяннях на іх тэрыторыі;
– вядзенне адміністрацыйнага працэсу ў выпадку выяўлення парушэння артыкулаў адміністрацыйнага заканадаўства ў ахове гістарычна-культурнай спадчыны, а таксама перадачы матэрыялаў у адпаведныя органы ў выпадку выяўлення прыкмет крымінальнага злачынства ў сферы заканадаўства аб культуры.
Пастанова аб стварэнні Дзяржаўнай інспекцыі ў ахове гістарычна-культурнай спадчыны можа быць ініцыяваная — Урадам, Міністэрствам культуры ў межах сваёй кампетэнцыі, альбо адпаведнай камісіяй Парламенту з распрацоўваннем змен і дадаткаў у дзейнае заканадаўства. У залежнасці ад вынікаў канстытуцыйнай рэформы, якая будзе праведзеная пасля дэмакратызацыі рэжыму ў Беларусі, з ініцыятывай аб стварэнні Інспекцыі можа выступіць Адміністрацыя Прэзідэнта.
2.Увядзенне ў Кодэкс аб культуры нормы, якая прадугледзіць распрацоўванне і наданне юрыдычнай сілы падзаконнага нарматыўна-прававога дакумента — Тэхнічнага кодэксу усталяваных практык, які будзе рэгуляваць правілы вядзення рэстаўрацыйных работ на аб’ектах са Спіса арганізацыямі-выканаўцамі, і які забяспечыць рэстаўрацыйна-будаўнічай дзейнасці большую метадалагічную дакладнасць і пэўнасць. Гэты пункт дазволіць у тым ліку звяртацца ў судовыя органы ў выпадку спрэчак паміж дзяржаўнымі службамі ды іншымі зацікаўленымі суб’ектамі.
Тэхнічны кодэкс усталяваных практык ствараецца на даручэнне Міністэрства культуры ў адпаведнасці з пунктамі дзейнага заканадаўства. Перад прыняццем тэкст Тэхнічнага кодэксу усталяваных практык узгадняецца з галіновымі міністэрствамі, дзейнасць і кампетэнцыю якіх закранае гэтым дакумент, камітэтамі ды іншымі дзяржаўнымі органамі. Пасля ўзгаднення і экспертызы Міністэрства культуры супольнай пастановай з Міністэрствам архітэктуры і будаўніцтва зацвярджае тэхнічны кодэкс.
3.Узмацненне ўдзелу грамадскасці ў дзейнасці аховы гістарычна-культурнай спадчыны:
– замацаванне ў Кодэксе артыкулаў, якія павялічваюць, а таксама дэталёва фармулююць паўнамоцтвы і правы Грамадскіх камісій ў ахове гістарычна-культурнай спадчыны;
– зацвярджэнне тыповага рэгламенту дзейнасці Грамадскіх камісій.
– вызначэнне крыніцы фінансавання работы камісій, у тым ліку са сродкаў тых органаў, пры якіх створаныя адпаведныя камісіі.
Гэтыя змены могуць быць унесеныя ў Кодэкс з ініцыятывы Міністэрства культуры пастановай Парламента.
4.Выкарыстанне геаінфармацыйных сістэм для паляпшэння аховы архітэктурнай, археалагічнай і прыроднай спадчыны Беларусі:
-стварэнне інтэрнэт-мапы Беларусі з нанесенымі на яе ўсімі аб’ектамі гістарычна-культурнай спадчыны, архітэктурнымі помнікамі, археалагічнымі аб’ектамі, а таксама прыроднымі, ландшафтнымі ды іншымі аб’ектамі, якія падлягаюць ахове. Таксама на карце абазначаюцца ахоўныя межы аб’ектаў гістарычна-культурнай спадчыны, археалагічных аб’ектаў і іншых прыродных аб’ектаў;
-з дапамогай гэтага рэсурсу ажыццяўляецца далейшае рэгуляванне карыстання грамадзянамі Беларусі металашукальнікамі ды іншымі сродкамі выяўлення прадметаў, якія маюць прыкметы гістарычна-культурнай каштоўнасці. Ставіцца за мэту сінхранізацыя індывідуальнага пошуку прадметаў з дапамогай металашукальнікаў ды іншых сродкаў з фіксацыяй гэтай актыўнасці сродкамі апаратнага і праграмнага кантролю з інтэрнэт-доступам;
-прадугледзець для фізічных і юрыдычных асоб платнае карыстанне геаінфармацыйнымі сістэмамі ды іх дадатковымі праграмнымі і апаратнымі сродкамі.
ОРГАНЫ, ЯКIЯ ПРЫМАЮЦЬ РАШЭННЕ
Парламент.
